Osmanlı’dan Cumhuriyet’e bir Eğitim Kurumu: “Ecole Israélite de Caratache” | Sarit Bonfil ((İzmir Musevi cemaati üyesi)

Bugün 1300’e düştüğü tahmin edilen İzmir Yahudi nüfusunun yaklaşık 40.000 kişi olduğu 1870’lerde açılmaya başlanan modern Yahudi eğitim kurumlarından hiçbiri günümüze ulaşmamıştır. Bu okullar günümüze dek ulaşmadığı gibi, kuruluşları, tarihçeleri, geçirdikleri evreler hakkında yapılmış ayrıntılı inceleme bulunmamaktadır. Bu çalışmada Osmanlı’nın son döneminde İzmir’in gelişmekte olan semtlerinden Karataş’ta 1914’te lise olarak açılan “Ecole Israelite de Caratache” okulunun kuruluşundan kapanışına kadar geçen süre içindeki öyküsü incelenmektedir. Evrensel bir Yahudi dayanışma ve yardımlaşma kurumu olan B’nai B’rith Cemiyetinin İzmir kolu tarafından kurulan bu okulla ilgili bilgilere ulaşmak için Yahudi okulları hakkında yapılmış araştırmaların yanında B’nai B’rith Cemiyetinin XI. Bölge Büyük Locasının yayın organı Hamenora dergileri (1923-1938), Alliance Israelite Universelle arşivi, La Boz de Türkiye gazetesi (1939-1949), Prof. Dr. Henri Nahum’un kişisel arşivi ve okul mezunlarıyla yaptığımız röportajlardan yararlandık. Okulun kuruluş amacı, bulunduğu semt, günümüzde mevcut olmayan okul binasının mimari özellikleri, müfredat programı, müfredatta ve okulun idari statüsünde yıllar içinde meydana gelen değişiklikler, finansal sorunlar, öğretmen ve öğrenci profilleri; okul ile Yahudi cemaati arasındaki ilişkiler bu araştırmada irdelenecek başlıca konular olacaktır. Aynı zamanda bu çalışma Osmanlıdan Cumhuriyet Türkiye’sine geçiş sürecinde eğitim sisteminde meydana gelen reformların ışığında, Fransızca eğitim veren cemaat okulundan, Türkçe eğitim veren azınlık okuluna dönüşme sürecini incelerken, İzmir Yahudi cemaatinin artık sadece anılarda kalan yaşamından bir kesiti de gözler önüne serecektir.

Aynı bölümde